Caynab Kaarshe iyo Miyir Abtidoon (Qaybta 5aad)

Cabdirisaaq Cirro

(Hablaha Soomaalidu jecaylkooda ragga uma muujin jirin)

Miyir dhawr arrimood oo aan kala dhib yarayn ayaa u sinmay; inay dusha u ridato. Caynab oo ceebo waa shan af-maroojis eh ay sidaas dhaawiciisa ku cid galiso. Inay halkaas uga dhaqaaqdo oo aakhiro ninba meeshii Eebbe u qoray buu tagine ay adduunka ku waydo wiilka ay iyaba cindiga ku haysay isaga iyo tuludiisa.

Aan dib kuu xusuusiyee akhriste hablaha Soomaalidu jecaylkooda ragga uma muujin jirin xataa hadday u dhimanayaan. Waxaana taas kuu caddaynaya xikmaddii oranaysay “Baroortu orgiga ka weyn” oo sida ay wariyaan taariikhyahannada Soomaalidu ahayd, gabar nin la siiyey balse aan wali lala aqal-gelin oo iyada oo ardaaga gurigooda fadhida aroos iyo dadab-galna roob da’ lagu ballansan yahay loo soo sheegay in dooxato uu ka mid ahaa ninkii la siiyey la warjeefay.

Markay dhiilladaas maqashayna inta guriga gasada u gashay oohin qabsatay. Waxaa u soo galay aabbeheed oo ku yiri: aabbe maxaad la ooyaysaa? Iyana si fudud yay ugu jawaabtay aabbe soo ma ogid in diraacdii dhawayd orgigii ina qaar-cas ahaa dawaca cuntay. Aabbaha oo hawsha gunkeeda garanaya ayaa inta dhoolla-caddeeyey yiri: aabbe baroortu orgiga ka weyn.

Haddaba aan sheekadeenii dib ugu laabannee Miyir waxay go’aansatay inay Caynab gacan-qabato, naftiisana badbaadiso. Caynab ma lahayn far garaarisa, wuxuuna dangiigay halkii xalay ay aarka ku kulmeen oo aan geed fiyowbi ku oollin. Waxay soo qaaday Caynab, waxayna keentay gurigii ay saaka ariga ka ood-qaadday. Marka ay la soo wareegtay gurigooda waxaa arkay carruur yaryar oo Miyir la dhalatay, balse waxay ku noqotay fajiciso iyo amakaag.

Waxay Caynab hoos dhigtay geed haraca oo guriga ku horyaallay, waxayna ku qulaamisay barax ay khafiif uga dhigtay. Wax uu liqo iyo wax uu qawlasha ka daadiyaba Caynab calooshiisii wax tage. Muddo yar kaddib waxaa gurigii yimid Abti-doon oo xog-mooge ah, waxayse indhihiisu qabteen ninkaan dhallinyarada ah oo aan hiih iyo haah midna lahayn ee geedka bilqan! Carruurtii ayaa la soo booday iyada oo aan cidna su’aal waydiin; aabbe ninkaan Miyir baa siday oo geedka soo dhigtay! Waxay ku noqotay layaab kale oo horleh balse Miyir oo aan weedh kale sugin ayaa ka warrantay wixii maanta ay aragtay iyo inay go’aansatay wiilkaan Soomaalinnimo iyo islaannimo inay u soo badbaadisay.

Abtidoon ayaa dul tegey ninkii dhaawaca ahaa, wuxuuna eegay meelaha dhaawucu ka gaaray iyo sida uu u waxyeeleeyay bahalkii shaashka lahaa, wuxuuse yiri; Miyirey wiilka magaranaysaa adigu?

Miyir ayaa ku jawaabtay aabbe ma garanayo, balse wuxuu iila egyahay wiil geel dheelmataan ah xalay nala dulmaray aniga iyo hooyo oo ariga mayracayna.

Abtidoon wuxuu isla markii ku dhaqaaqay labo tillaabo; midda koobaad arigii ayuu inta dhex aaday wuxuu ka soo qabtay wan subagsiin ah oo 5 jir ah oo isla markii dhegta dhiigga u daray, isagiina geedkii uu hoos jiifay ayuu u dugsiiyay. Wuxuu sidoo kale amar ku bixiyay in geelii gabadhu tiri xalay buu carraabinayay la raacdeeyo. Isaguna wuxuu ahaa nin kammista lafaha dheerdheer yaqaannee wuxuu gudagalay in uu kabo dhammaan lafihii uu ka jabay Caynab.

Caynab shan beri kaddib ayuu indhaha kala qaaday, wuxuuse garan waayay meel uu ka yimid iyo meel uu joogo midna. Wuxuu arkay isaga oo tigtigay oo meel kast ay kaga jiraan ulo dheer dheer oo lagu kabay iyo qolfo geedo kala duwan oo dusha ka saaran, mayrax lagu duubay meelo jirkiisa ka mid ah. markii uu soo miyirsaday wuxuu indhaha ku dhuftay Abtidoon oo dhiniciisa fadhiya oo bari idaad meel dhaawac ah uga dhayaya. Caynab loo sheeg sida wax u dheceen, loogana warran hawshii bilow ilaa dhammaad.

Bilo kaddib, Caynab waxaa laga furay kammihii, wuxuuna ku istaagay addimihiisii, lixdiisii lixaadna waxay u wada caafimaadeen. Markii uu baansaday oo gugii da’ay ayuu u soo ardaa-galay Miyir,  waxaana loo siiyey si sharaf leh, wuxuu yarad uga bixiyay 49 neef oo geel ah, oo kala socota, faras baxdoy ah, xakiim iyo labadiisii shakadood, wuxuuna noqday inan la yaal.

La soco qaybta 6aad

Caynab Kaarshe iyo Miyir Abti-doon (Qaybta 3aad)

(Sheeko taxane ah, qaybta 3aad) 

W.Q.Cabdirisaaq Ismaciil Yusuf

Cabdirisaaq Cirro

Intiinnii horey ula socotay sheekadaan waxaad xusuusataan in aan adeegsanney magacyo door ah oo isugu jirey; kuwo dad kuwo duunyo iyo deegaanba. Haddaba si aan xusuustiinna dib ugu soo celiyo magacyadii aan istimaalay waxaa ka mid ahaa:

Caynab Kaarshe iyo Miyir Abti-doon oo ahaa labadii ruux ee

sheekada sal-dhigga u ahaa.

Hadoodilane iyo dooxada Habaarane oo ahaa dhulkii uu ku

dhashay kuna koray Caynab.

Kaarshe Odawaa oo ahaa aabbihii dhalay Caynab.

Quman Saxardiid oo ahayd hooyadii dihatay.

Magan Kooreeye, adeerki labaad ee Caynab, dhanka kalana

dumaalay hooyadi. 

Suuban Kaarshe iyo Barni Kaarshe labo gabdhood ee ay walaalaha ahaayeen.

Dheeman Odowaa waa Eedadi.

Warfaa Colaad Wardheere Caynab bay qosy wadaageen.

Samawada Haybe, gabadh uu mar u hanqal-taagay, Warfaase ka hor

istaagay.

Xagar-talo-waa, waa halkii ay ka soo hayaameen Miyir qoyskoodu.

Max’ed J. Joof waa ninkii tiriyay tuduc yar oo aan u soo qaadannay markaan tilmaamaynay gabdhaha Soomaaliyeed dhaqankoodii hore, boqor iyo dhaacle, qaar ka mid ah dharkii ay ku labisan jireen gabdhaha Soomaalidu.

Ina Laalays, waa rati koron ah oo uu Caynab lahaan jirey.

Bilaha dago, waa bilo ay dadka reer miyiga ahi sakada xoolaha bixiyaan.

Salaamoco iyo Jafeeco waa labo geed oo geed-quwaax ah oo arigu xagto gaar ahaanna jilaalkii.

Seermawaydo iyo sagaallada cirir, waa xilliyo ay yaqaannaan dadka xiddigiya, waana

xilliyada la fisho roobabka, haddii la waayo roobna aan markaas kaddib loo fadhiyin in

uu dib ka da’o.

Cowrala kooreeye oo ahayd Miyir hooyadeed.

Maka Shiiraar, waxay duddo ahaayeen Miyir reerkooda.

Cadho waa xanuun aad u xun oo ku dhaca xoolaha gaar ahaan, geela iyo ariga.

Casaan, waa hal ka mid ahayd geela Caynab.

CAYNAB IYO HABAR DUGAAG

Haddaan intaas ku dhaafno magacyadii aan sheekada labadeedii qaybood ee hore aan u adeegsannay, bal aynu u soo laabanno Caynab Kaarshe oo habeenkaas golihiisii jooga, geeliina dul miranayo. Caynab wuxuu ahaa nin dhiifoon oo u toog-haya xaalad kasta oo timaadda, wuxuuna hal mar ah ku warhelay “AC” “AC” iyo geelii oo diday. Waa raxan libaax oo ay hoggaaminayaan gool iyo aar aad u gaajooday, cago-baruurtoodiina dabo dal’ayaan oo hal mar ina baxnaan oo hayd qaalin sannadkii hore ilmo xootay haddana qas-goysay ku helay haad, hal marana ku degay, ugu horreyntiina luqunta riday.

Caynab oo dhiillo gashay, hootadiisii iyo amlaydiisii saddex-geeska ahaydna labada gacmood ku wata ayaa kula booday halkii uu balowgu ka yeerayay. Intuba inta ka dhaqso lehe wuxuu arkay raxantii libaaxa ahayd oo ku raran Ina Baxnaan.

Caynab wuxuu ahaa nin aad u yaqaan tabaha dugaagga gaar ahaanna bahalka shaashka leh oo aysan badanaa kala raagin, waqti badanna aysan ismoogaanin. Wuxuu hootadii ku ganay gooshii Eebbana wuxuu uga joojiyay meel aysan ka kicin, balse gacantiisa marka ay ka baxday hootadii waxaa dusha kaga degay aarkii oo aad gorgor moodo. Caynab oo horey gacanta bidix u sii duubtay ayaa afka u gashay aarkii, isana sidii caadadiisa ahayd wuxuu afkuu oo labo taago kala joogaka ku qabsaday gacantii Caynab ee go’u ku duubnaa, cidiyihiisii dheerdheeraana wuxuu kala haleeyay dhabarka, isaga oo gacantiina labo meelood ka jabiyay dhabarkiina nabarro waaweyn ka gaarsiiyay. haseyeeshee Caynab uma diirnixin taas, toorraydiisii ayuu aarkii oo dusha ka fuushan ku daldalay ilaa uu maqlay isagii oo dhuunyeerinaya, dhulkana ku dhacay, balse dhibta kale oo haysatay waxay ahayd markii uu garan waayay sidii gacantiisa libaaxa dhintay afka ugu jirta uu ugala bixi lahaa.

Caynab intii uu la rafanayay sidii uu gacantiisa jajaban si maad ah ula bixi lahaa ayaa jirkiisii waxaa ka baxay caarodhabankii, wuxuuna ku dul dhacay aarkii uu isagu ajalay, isaga oo miyir beelay. cago-baruurtii oo aan war ka ahayn waxa dhacay iyo in odaygii iyo habartiiba xijaabteen, balse iyagu gosha kaga jirey hashii ay u loogeen, ayaa mar danbe u soo daqaqamay dhankii aarka, waa xog moogayaal aan la socon waxa dhacaya oo dhane, waxay dul yimaadeen Caynab oo miyir la’ iyo aarkii oo bakhti ah, isla markiiba waxay dusha kaga seexseexdeen ladabii mahallik ee isku dul dhacay, iyaga oo qaarkoodna ku dul faclaynayey.

La soco qaybta 4aad

Caynab Kaarshe iyo Miyir Abti-doon (Qaybta 2aad)

Cabdirisaaq Cirro

(Sheeko taxane ah, qaybta 2aad)

W.Q.Cabdirisaaq Ismaciil Yusuf

Caynab isaga oo isla hadlaya ayuu halkaas ka tagay, geeliisiina carraabsaday. Intii uu geela sii cawaysiminayay oo dhan waxaa kashiisa ku soo laalaabanaysay, bureeqadii uu maanta mar la kulmay, hase ahaatee aan af uga bixin. Mar wuxuu is waydiinayay indhaha Alla ka riddu miyaysan ujeedin, qaalmahaan hoor-cadka ah oo isku hiddaha ah? isla isagii ayaa haddana isu jawaabayay oo lahaa; oo iyaduba soo dhowr tiro oo tirsiisan ah lama joogto.

Mar kale wuxuu is waydiinayay; malaha arrad baa iga muuqda oo waxay igu aragtay fargaddaan qararafleyda ah, go’aan la jucuuriga ah ee duuduumay iyo kabahaan faygamuurta ah oo dayrtii hore gamashigeedii lacagtii koronkaygii ina Laalays ahaa aan ka siistay gadislaydii na dhex timid? Caynab oo taasna isaga jawaabayay ayaa yiri: Oo ma waxay rabtay inaan u ekaado kuwo magaalo-jooga ah, sigaar dhuuqa ah oo aan bidhaan adduunyo iyagoon lahayn boggoodana bog ka xigin biidka firanaya.

Muxuu arrad-tir kala maqan yahay hadday habcato oo durduurato haleeladaas dhashay danbarkeeda iyo maydhanaanka candho-talaxdaas irmaan! Maya, waysan i garanayn inaan ahay ina Kaarshe Odawaa, waxay idaysay inaan ahay madiidin xilaalyo qaata oo bilaha dago tirsada.

Caynab Kaarshe oo jilbo geel-jireynaya ayaa ugu danbayn wuxuu arrin ku gunaanaday in uu Miyir mar un la kulmo; dhaanto timidaa, tubta ceelka ka helyaa, timcad u arahdayaa, tirsiisan idaad ka dhex helyayaa, awr tibaaxdeed raadisayaa. Intaas oo dhan wuu ka sii hor mariyay in uu geela marka uu caawo dheelmayo sii mariyo guriga Miyir, si la isu waydiiyo oo loo yiraahdo “War col qaadka ariga nagaga tuntay yaa leh?” ka dibna marka la arko qaalmaha madow-bacadka ah ee baarka leh ee qalimada, mareegta iyo dacasha haaneed ku taagan tahay la garto in uu yahay kadinkii Caynab Kaarshe ee aan waligi lagu xarayn meel aan aaf cag-adayg ah ahayn looguna heesi jiray “Ugaar mooyee meel aan ari marin aafinahayow.

Cawaysin dambe ayuu ku soo beegay geeli oo dheelmataan ah Miyir oo jeex salaamoco iyo jafeeco leh oo guriga dushiisa ah ku mayracaysa arigii, isaga oo ugu heesaya geela hees howleed ay ugu badnayd “Muxuu odayaal ayra-go’an iyo abaar uga tagay oo anna isigay” iyo “Seermawaydiyo sagaalada ciriri, waa lagugu simin haddaad seegtana waa lagaa socon.

Cowrala kooreeye oo Miyir hooyadeed ahayd iyo Maka Shiiraar oo ay cidda dudo ahaayeen oo xilligaas ka yimid biyo doon ay ugu maqnaayeen reerka oo asqo ahaa, ayaa arkay geelaan baashiisu ballaaran tahay oo ku soo beegan meeshii arigu ku mayracanayay. Cowrala ayaa la soo booday “Naa Miyireey, muxuu ahaa cadho-gashayga ku soo ekaaday ariga? bal dhankaan u soo rog ariga, yuusan geelaani ku tuman doonkee.

Caynab oo maqlay habaarka ku dhacaya geeliisa, haseyeeshee aan dan u galayn, ayaa asna ugu daray habaar kale oo uu dhagta ugu shubayo Cawrala oo uu dhawaan filayo in ay sodohdi noqoto, waa Miyiri Abti-doon hooyadeede. Wuxuuna yiri isaga oo ku magac qabsanaya hal uu ku idayo in ay ka mid tahay halaha caaradka ah “Casaan .. Casaan… afarta naasba lagu goo….” Caynab oo ay habeenkaas la tahay in uusan ilduufin, madaxana u ruxaya howshii uu sameeyay ayaa golihii geeliisa gaaray.

Intuu geelii ku waabiyay xerada dusheeda ayuu labo dogob madaxa isu galiyay, cabaar marka uu joogana si uu habar dugaag oo dhan ugu sheego in uusan geelo cidla ahayn uuna dhiifoon yahay ka dhex yiri “Wuuuuw” Habeenkaas geela haruub lama galin, xidid iyo xigaalana dhiil looma qaadin. Haseyeeshee waxaas oo dhan wax uma arkayn marba haddii ay caawo Miyir iyo reerkoodii hadal hayaan aniga iyo kadinkayga, barri haddaan arkana ay i dhahayso markaan salaamo “Nabad intaan ognahay”.

La soco qaybta 3aad

Sharaxa ereyada ku jira sheekada:

Biid = da’yar dhaqamo cusub qaadatay.

Mayracasho = daaqa xoolaha ee habeenkii ah.

Asqo = oon raagay.

 Ilduuf = meeshii loogu talagalay lala seegay.

Faygamuur = kabo ka samaysnaa maqaar oo aad u qiimo badnaa xilligoodii.

Caynab Kaarshe iyo Miyir Abti-doon 1aad

Cabdirisaaq Cir

 (Sheeko taxane ah- Qayba 1aad)

W.Q. Cabdirisaaq Ismaaciil (Cirro) 

Caynab wuxuu ku dhashay kaynta loo yaqaan Hadoodilane ee dhanka bari kaga aadan dooxada amasoora ah ee Habaarane. Aabbihi Kaarshe Odawaa, wuxuu aakhiro u hoyday oo xabaalaha lagu daray Caynab oo kuray ah. Hooyadii Quman Saxardiid oo uu dumaalay adeerki labaad oo la oran jirey Magan Kooreeye, ayaa agoonnimo ku soo koriyay.

Caynb waxay walaalo ahaayeen labo gabdhood oo la kala oran jirey Suuban iyo Barni. Suuban waxaa godob-tir loo siiyay reero ay gashi ka qabeen Caynab ciddoodu, Barnina waxaa food-gooyey nin ay eedadeed Dheeman ka dhimatay oo xiskiisan ahaan loo siiyey.

Caynab wuxuu ku waynaaday doobnimo. Wuxuu lahaa kadin geel ah oo aan cid aan isaga ahayn dhacan ka rogin, ceel iyo carshiinna isagu kuray iyo odayba u yahay. Inkasta oo xaaladdiisu sidaas ahayd marna niyaddiisa kama bixin in uu la aqal-galidoono ooridiisana ay noqondoonto inan jamashay oo tiir le-eg Eebbana haybad u siiyay toolmooni iyo qurux, uuna dhalay hodan Alle gacantiisa uu wax galiyay, beesha dhexdeedana ka caaran oo hibada iyo hantida Eebbe ku mannaystay  ka sokow ku tookha koox wiilal ah oo uu dhalay. Taasna waxaa ku tusaya hees howleed uu geela marka uu dheelmayo habeenkii uusan gafi jirin oo ahayd:

 “Reero gabadhood aan la goyn karin,

La soco Qaybta 2aad