English-Somali

Kolayga Sawirrada

Midab aan la doorin iyo quruxi hablihii hore u daa

Quruxdii dumarkii Soomaaliyeed ee qarniyo hore iyo siday u ilaalin jireen wajigooda, qiimaha uu lahaa iyo caafimadka uu haystay.

W.Q Amina Maxamed

Holistic therapist & skin specialist

Dumarkan ayaa ahaa kuwo cuna cuntooyin ay ka helaan nafaqo kala duwan jidhkoodu, sida shuurada, digirta iyo caanaha, oo dhammaantood jidhka u fiican. Dumakan ayaa ahaa kuwo marsada waxyaabo ay ka mid yihiin: Huruuda, cusburka, labeenta caanaha, shunburada, timirta, burcadka iyo qasalka.

Dumarkan ayaa ahaa kuwo waqti qudha wax mariya wajigooda, waqtigaasoo ah markay tagayaan meel sida aroosyada ama iyaga la aroosayo.

Dumarkan ayaa qabay fikir ah hadii jidhka mar walba wax la mariyo inuu dheeha sare ka qaadmayo. Hadii aad u fiirsado fikirkaa ay qabeen waQtigaa aanay haysan daryeel badan ama aanu waqtigu u saamixin qurux dabiici ah, lakabka sare ee jidhka kaasoo loo yaqaano (Epidermis) wa jidhka haddii ay dhibato soo gaadho unugyada ka hooseeya, ka bacdi uu wajiga dumarku ka xumado ama wax kasoo bax baxaan.

Dumarkan ayaa ahaa kuwo qurux kala midaba leh, se gabadh kastana midbkeedu lafta ka dhalaali jiray, waxayna ahaayeen  kuwa aanay ku soo degdeign waxyabaha hadda ku soo degdega dumarka manta sida : (wrinkles ama ageing skin) gabowga  maqaarka wajiga .

Dumarkan ayaa ah dumar jidhkoodu caafimad qabo ama aad arki kartid iyagoo gaboobay, jidhka wajigooda oo wali is haysta oo aan xoog u jilcin, dhibatana waligood soo gaadin finan iyo wax kale toona. Dumarkan ayaa ahaa kuwo leh midabbo kala duwan:  casaan, maarriin, marriin dhalaal xiga, iyo madoow.

Waxaan aan had iyo jeer eega ama u fiirsada dadka gaboobay wajigooda, malin maalmaha ka mid ayaan  suaal waydiiyay islaan aad wayn,  islaantan ayaa ah mid aan lahayn haba yaraatee wax loo yaqaano (wrinkles), ama waji layn layn leh oo soo dhac dhaca. Arrintan ayaa iga yaabisay, waxaan ku idhi hooyo maxad marsan jirtay markaad yarayd ama hadaba, waxay iigu jawabtay Liindhanaan, timir, iyo qasil. Se hada qurbahan waxan marsada badhar, jidhkeedan ayaa ah mid caafimad qaba laftana ka dhalaalay!

Haddaba, habloow ma is waydiiseen markaad gaadhaan xiligan wajigiinnu noocuu noqon doonaa?

Hablaha manta jooga horta waa isku wada midab qudha, waxaad mooddaa inuu dabar go`ay midabkii Soomaliyeed, marriin iyo madoow. Haddaba, isku wada midab ha la ahaadee dhibaato intee le`egna way soo gaadhaysaa jidhkan?

Runtii farqiga u dhexeeya quruxdaa hore iyo ta manta waxa weeye, dhibaatooyinka ku dhaca dumarka manta jooga wajigooda sida: jidh wax diidaya (sensitive skin) finan cas-casaan ah, kuwo madmadoow ah (red spots, acne iyo blackheads) jidhkaa dumarkaa hore intan  mid may lahaan jirin, kaliya waxay laahaan jireen haaro markay uurka leeyihiin ku dhaca, kuwaaso markay dhalaana burcadkoodu ka gooyn jiray.

Dumarkan manta jooga runtii kama fakaraan aayaha jidhka danbe, halka ay kuwaa hore aad u ilaalin jireen ayaha jidhka wajigooda.

Habloow haddaba , waxa fiican in aynu is waydiinno, dhibatadan badan ee dumarka wajiga kaga dhacaysaa maxaa sababaya?  Waxyabaha aan kor ku soo sheegay oo dhan baa ka mas`uula, dhibtani waxay ka imanaysa unugyada jidhka ka hooseeya markay dhibato soo gaadho, ayaa jeermis dhalanaya kaasana u soo booday dibadda wajiga.

Waxaan qabaa haddii  la iska daayo waxan la marinyo jidh caafimaad qaba, ama waqti  yar maraya, in aanay dhibaato u timaaddeen wajiga.

Hablaha dhallinyarta ah ee wadankii  jooga  waxan kula dardaarmaya intii aan waxba marsan inay fadlan iska ilaaliyaan waxa la marsanayo waliba ay ku jiraan wax loo yaqaano (mercury liquid: Diana cream,dermovate and Fasco herbal), walalo waxa jirta xili jidhkiinnu fitiimiin soo daayo oo aad ka helaysaan qurux dabiiciya oo ah tii Alle idiin abuuray, haddii aad cuntaan cuntooyinka khudaarta ah.

Waxan la marsanayo waxa jirta da’ loogu tala galay inuu qofku isku yareeyo ama isku qurxiyo se marka ay marsadaan hablo soo kacaya, ma ogtihiin inaad jidhkiinna duullaan ku tihiin, waliba aad dhibaato soo gaadhsiinaysaan unugyada difaaca jidhkiinna?

Waxaad mooddaa midabadeenii kala duwanaa inay madheen, ama anay jirinba dad kala duwan wajigoodu, runtiina qurux maaha midabka cad ee dadkii wada yeesheen, quruxdu wa jidhka caafimaad qaba ee dhalaalkiisana wata, hablihii markay dambas iyo casaan wada noqdaaan quruxi ka tagtay dumarkii Somaaliyeed?

Waxaa fiican in laga hortago oo hablaha soo kacaya loo sameeyo wacyi galin si loo soo celiyo quruxdii hore ee qiimaha u lahayd jidhka dumarka.

La soco qaybta 2aad

Amina Mohamed

Holistic therapist & skin specialist

tipstechniquesskin@hotmail.com

Geeeljire

                       

Caynab Kaarshe iyo Miyir Abtidoon (Qaybta 5aad)

Cabdirisaaq Cirro

(Hablaha Soomaalidu jecaylkooda ragga uma muujin jirin)

Miyir dhawr arrimood oo aan kala dhib yarayn ayaa u sinmay; inay dusha u ridato. Caynab oo ceebo waa shan af-maroojis eh ay sidaas dhaawiciisa ku cid galiso. Inay halkaas uga dhaqaaqdo oo aakhiro ninba meeshii Eebbe u qoray buu tagine ay adduunka ku waydo wiilka ay iyaba cindiga ku haysay isaga iyo tuludiisa.

Aan dib kuu xusuusiyee akhriste hablaha Soomaalidu jecaylkooda ragga uma muujin jirin xataa hadday u dhimanayaan. Waxaana taas kuu caddaynaya xikmaddii oranaysay “Baroortu orgiga ka weyn” oo sida ay wariyaan taariikhyahannada Soomaalidu ahayd, gabar nin la siiyey balse aan wali lala aqal-gelin oo iyada oo ardaaga gurigooda fadhida aroos iyo dadab-galna roob da’ lagu ballansan yahay loo soo sheegay in dooxato uu ka mid ahaa ninkii la siiyey la warjeefay.

Markay dhiilladaas maqashayna inta guriga gasada u gashay oohin qabsatay. Waxaa u soo galay aabbeheed oo ku yiri: aabbe maxaad la ooyaysaa? Iyana si fudud yay ugu jawaabtay aabbe soo ma ogid in diraacdii dhawayd orgigii ina qaar-cas ahaa dawaca cuntay. Aabbaha oo hawsha gunkeeda garanaya ayaa inta dhoolla-caddeeyey yiri: aabbe baroortu orgiga ka weyn.

Haddaba aan sheekadeenii dib ugu laabannee Miyir waxay go’aansatay inay Caynab gacan-qabato, naftiisana badbaadiso. Caynab ma lahayn far garaarisa, wuxuuna dangiigay halkii xalay ay aarka ku kulmeen oo aan geed fiyowbi ku oollin. Waxay soo qaaday Caynab, waxayna keentay gurigii ay saaka ariga ka ood-qaadday. Marka ay la soo wareegtay gurigooda waxaa arkay carruur yaryar oo Miyir la dhalatay, balse waxay ku noqotay fajiciso iyo amakaag.

Waxay Caynab hoos dhigtay geed haraca oo guriga ku horyaallay, waxayna ku qulaamisay barax ay khafiif uga dhigtay. Wax uu liqo iyo wax uu qawlasha ka daadiyaba Caynab calooshiisii wax tage. Muddo yar kaddib waxaa gurigii yimid Abti-doon oo xog-mooge ah, waxayse indhihiisu qabteen ninkaan dhallinyarada ah oo aan hiih iyo haah midna lahayn ee geedka bilqan! Carruurtii ayaa la soo booday iyada oo aan cidna su’aal waydiin; aabbe ninkaan Miyir baa siday oo geedka soo dhigtay! Waxay ku noqotay layaab kale oo horleh balse Miyir oo aan weedh kale sugin ayaa ka warrantay wixii maanta ay aragtay iyo inay go’aansatay wiilkaan Soomaalinnimo iyo islaannimo inay u soo badbaadisay.

Abtidoon ayaa dul tegey ninkii dhaawaca ahaa, wuxuuna eegay meelaha dhaawucu ka gaaray iyo sida uu u waxyeeleeyay bahalkii shaashka lahaa, wuxuuse yiri; Miyirey wiilka magaranaysaa adigu?

Miyir ayaa ku jawaabtay aabbe ma garanayo, balse wuxuu iila egyahay wiil geel dheelmataan ah xalay nala dulmaray aniga iyo hooyo oo ariga mayracayna.

Abtidoon wuxuu isla markii ku dhaqaaqay labo tillaabo; midda koobaad arigii ayuu inta dhex aaday wuxuu ka soo qabtay wan subagsiin ah oo 5 jir ah oo isla markii dhegta dhiigga u daray, isagiina geedkii uu hoos jiifay ayuu u dugsiiyay. Wuxuu sidoo kale amar ku bixiyay in geelii gabadhu tiri xalay buu carraabinayay la raacdeeyo. Isaguna wuxuu ahaa nin kammista lafaha dheerdheer yaqaannee wuxuu gudagalay in uu kabo dhammaan lafihii uu ka jabay Caynab.

Caynab shan beri kaddib ayuu indhaha kala qaaday, wuxuuse garan waayay meel uu ka yimid iyo meel uu joogo midna. Wuxuu arkay isaga oo tigtigay oo meel kast ay kaga jiraan ulo dheer dheer oo lagu kabay iyo qolfo geedo kala duwan oo dusha ka saaran, mayrax lagu duubay meelo jirkiisa ka mid ah. markii uu soo miyirsaday wuxuu indhaha ku dhuftay Abtidoon oo dhiniciisa fadhiya oo bari idaad meel dhaawac ah uga dhayaya. Caynab loo sheeg sida wax u dheceen, loogana warran hawshii bilow ilaa dhammaad.

Bilo kaddib, Caynab waxaa laga furay kammihii, wuxuuna ku istaagay addimihiisii, lixdiisii lixaadna waxay u wada caafimaadeen. Markii uu baansaday oo gugii da’ay ayuu u soo ardaa-galay Miyir,  waxaana loo siiyey si sharaf leh, wuxuu yarad uga bixiyay 49 neef oo geel ah, oo kala socota, faras baxdoy ah, xakiim iyo labadiisii shakadood, wuxuuna noqday inan la yaal.

La soco qaybta 6aad

Muuqaalka quruxda badan ee geela Soomaalida.

                
                    Daawo barwaaqada iyo muuqaalka quruxda 
                    badan ee geela Soomaalida. (Daawad Kismaayo)

Midab aan la doorin iyo quruxi hablihii hore u d`aa

Quruxdii dumarkii Soomaaliyeed ee qarniyo hore iyo siday u ilaalin jireen wajigooda, qiimaha uu lahaa iyo caafimadka uu haystay.

W.Q Amina Maxamed

Holistic therapist & skin specialist

Dumarkan ayaa ahaa kuwo cuna cuntooyin ay ka helaan nafaqo kala duwan jidhkoodu, sida shuurada, digirta iyo caanaha, oo dhammaantood jidhka u fiican. Dumakan ayaa ahaa kuwo marsada waxyaabo ay ka mid yihiin: Huruuda, cusburka, labeenta caanaha, shunburada, timirta, burcadka iyo qasalka.

Dumarkan ayaa ahaa kuwo waqti qudha wax mariya wajigooda, waqtigaasoo ah markay tagayaan meel sida aroosyada ama iyaga la aroosayo.

Dumarkan ayaa qabay fikir ah hadii jidhka mar walba wax la mariyo inuu dheeha sare ka qaadmayo. Hadii aad u fiirsado fikirkaa ay qabeen waQtigaa aanay haysan daryeel badan ama aanu waqtigu u saamixin qurux dabiici ah, lakabka sare ee jidhka kaasoo loo yaqaano (Epidermis) wa jidhka haddii ay dhibato soo gaadho unugyada ka hooseeya, ka bacdi uu wajiga dumarku ka xumado ama wax kasoo bax baxaan.

Dumarkan ayaa ahaa kuwo qurux kala midaba leh, se gabadh kastana midbkeedu lafta ka dhalaali jiray, waxayna ahaayeen  kuwa aanay ku soo degdeign waxyabaha hadda ku soo degdega dumarka manta sida : (wrinkles ama ageing skin) gabowga  maqaarka wajiga .

Dumarkan ayaa ah dumar jidhkoodu caafimad qabo ama aad arki kartid iyagoo gaboobay, jidhka wajigooda oo wali is haysta oo aan xoog u jilcin, dhibatana waligood soo gaadin finan iyo wax kale toona. Dumarkan ayaa ahaa kuwo leh midabbo kala duwan:  casaan, maarriin, marriin dhalaal xiga, iyo madoow.

Waxaan aan had iyo jeer eega ama u fiirsada dadka gaboobay wajigooda, malin maalmaha ka mid ayaan  suaal waydiiyay islaan aad wayn,  islaantan ayaa ah mid aan lahayn haba yaraatee wax loo yaqaano (wrinkles), ama waji layn layn leh oo soo dhac dhaca. Arrintan ayaa iga yaabisay, waxaan ku idhi hooyo maxad marsan jirtay markaad yarayd ama hadaba, waxay iigu jawabtay Liindhanaan, timir, iyo qasil. Se hada qurbahan waxan marsada badhar, jidhkeedan ayaa ah mid caafimad qaba laftana ka dhalaalay!

Haddaba, habloow ma is waydiiseen markaad gaadhaan xiligan wajigiinnu noocuu noqon doonaa?

Hablaha manta jooga horta waa isku wada midab qudha, waxaad mooddaa inuu dabar go`ay midabkii Soomaliyeed, marriin iyo madoow. Haddaba, isku wada midab ha la ahaadee dhibaato intee le`egna way soo gaadhaysaa jidhkan?

Runtii farqiga u dhexeeya quruxdaa hore iyo ta manta waxa weeye, dhibaatooyinka ku dhaca dumarka manta jooga wajigooda sida: jidh wax diidaya (sensitive skin) finan cas-casaan ah, kuwo madmadoow ah (red spots, acne iyo blackheads) jidhkaa dumarkaa hore intan  mid may lahaan jirin, kaliya waxay laahaan jireen haaro markay uurka leeyihiin ku dhaca, kuwaaso markay dhalaana burcadkoodu ka gooyn jiray.

Dumarkan manta jooga runtii kama fakaraan aayaha jidhka danbe, halka ay kuwaa hore aad u ilaalin jireen ayaha jidhka wajigooda.

Habloow haddaba , waxa fiican in aynu is waydiinno, dhibatadan badan ee dumarka wajiga kaga dhacaysaa maxaa sababaya?  Waxyabaha aan kor ku soo sheegay oo dhan baa ka mas`uula, dhibtani waxay ka imanaysa unugyada jidhka ka hooseeya markay dhibato soo gaadho, ayaa jeermis dhalanaya kaasana u soo booday dibadda wajiga.

Waxaan qabaa haddii  la iska daayo waxan la marinyo jidh caafimaad qaba, ama waqti  yar maraya, in aanay dhibaato u timaaddeen wajiga.

Hablaha dhallinyarta ah ee wadankii  jooga  waxan kula dardaarmaya intii aan waxba marsan inay fadlan iska ilaaliyaan waxa la marsanayo waliba ay ku jiraan wax loo yaqaano (mercury liquid: Diana cream,dermovate and Fasco herbal), walalo waxa jirta xili jidhkiinnu fitiimiin soo daayo oo aad ka helaysaan qurux dabiiciya oo ah tii Alle idiin abuuray, haddii aad cuntaan cuntooyinka khudaarta ah.

Waxan la marsanayo waxa jirta da’ loogu tala galay inuu qofku isku yareeyo ama isku qurxiyo se marka ay marsadaan hablo soo kacaya, ma ogtihiin inaad jidhkiinna duullaan ku tihiin, waliba aad dhibaato soo gaadhsiinaysaan unugyada difaaca jidhkiinna?

Waxaad mooddaa midabadeenii kala duwanaa inay madheen, ama anay jirinba dad kala duwan wajigoodu, runtiina qurux maaha midabka cad ee dadkii wada yeesheen, quruxdu wa jidhka caafimaad qaba ee dhalaalkiisana wata, hablihii markay dambas iyo casaan wada noqdaaan quruxi ka tagtay dumarkii Somaaliyeed?

Waxaa fiican in laga hortago oo hablaha soo kacaya loo sameeyo wacyi galin si loo soo celiyo quruxdii hore ee qiimaha u lahayd jidhka dumarka.

La soco qaybta 2aad

Amina Mohamed

Holistic therapist & skin specialist

tipstechniquesskin@hotmail.com